Het gehele programma is uitgevoerd volgens het schema uit het projectplan.
Na overleg met de deelnemers zijn steeds enkele elementen toegevoegd.
Soms is om praktische redenen een bijeenkomst eerder of later in het programma gehouden.
De cursus bestond uit:
deel 1: cursusbijeenkomsten, debatten en persoonlijke begeleiding
deel 2: seminars, weekendworkshop, coaching en persoonlijke begeleiding
BIJEENKOMSTEN
De thema’s werden steeds door middel van oefeningen in grote of kleine groepen behandeld. Presentatie, verschillende spelvormen, groepsdiscussies, tekenopdrachten en verhalen over persoonlijke ervaringen. Door de oefeningen konden ze de thema’s op een meer persoonlijke en betrokken manier verwerken. Alle voorgestelde thema’s zijn aan bod gekomen. De deelneemsters ontvingen steeds pas aan het einde van de bijeenkomst geschreven informatie over het thema van de dag. Deze volgorde werd erg gewaardeerd: de oefeningen konden eerst ervaren worden en daarna pas kregen ze een theoretisch kader. Iedere bijeenkomst startte met lichamelijke oefeningen. Afhankelijk van het te behandelen thema waren dit kalme ontspannings-, visualisatieoefeningen of meer dynamische stretch- of dansoefeningen. Vaak zijn de lichamelijke oefeningen ook ingezet om het thema te introduceren, zoals bij assertiviteit, dialoog en conflicthantering.
Bijeenkomst 0 Introductie
Fabiola Morales
Ontspanning en beweging
Kennismaking
Huisregels
Spelregels
Fasering van de cursus
Tijdstippen
Onderlinge verwachtingen
Invullen van een formulier: de leefwereld van de deelnemers bij het begin van de cursus
Voorlichting over taal- en inburgeringstrajecten, CWI en Informatie Beheer Groep
Bijeenkomst 1 Zelfwaardering
Fabiola Morales of Marianne Houben
Wat is eigenwaarde?
Rollenspel over stereotypen met (papieren) etiketten vanuit jezelf en anderen
Tekenopdracht over zelfbeeld en beeld van anderen
Persoonlijke en collectieve benaderingen
Geloof en persoonlijke ontwikkeling
Ontspanningsoefening
Voorlichting over vrouwenorganisaties in Nederland, Mama Cash, FNV Vrouwenbond
Bijeenkomst 2 Sociale vaardigheden
Marianne Houben of Fabiola Morales
Lichamelijke oefening met sociale omgang: groeten, luisteren, non-verbale communicatie
Wat zijn sociale vaardigheden en waarom zijn zoveel mensen niet sociaal vaardig
Heterosociale vaardigheden: interactie tussen mensen van verschillende geslacht
Hoe worden sociale vaardigheden ontwikkeld
Ideeën, aannames en gedachten
Bijeenkomst 3 Interculturele communicatie
Bernadette van Houten
Verkenning van de 2 culturele oevers
Eigen waarden herkennen en met nieuwe waarden integreren
Verschillen accepteren en integreren
Verschillen in het gebruik van de tijd: monochronische en polichronische culturen
Het positieve redden en het negatieve verbeteren
Voor- en nadelen van het migratieproces
Bijeenkomst 4 Communicatie 1: Communicatie algemeen
Fabíola Morales of Marianne Houben
Communicatiemodellen en communicatiekanalen
Verbale communicatie
Hetzelfde horen betekent niet hetzelfde begrijpen
Duidelijkheid in de verbale communicatie
Herkenning van de mannelijke en vrouwelijke talen
Communicatiestoringen
RAFA RAFA-spel (interculturele communicatie) in de tweede groep.
Bijeenkomst 5 Assertiviteit
Fabiola Morales of Marianne Houben
Eigen verhalen over assertiviteit uitwisselen
Warming up met aanvals- en verdedigingsoefeningen
Wat is assertiviteit
Assertiviteit- agressiviteit - passiviteit
Assertieve training:
Verdediging van eigen rechten
Verzoeken maken en weigeren
Complimenten maken en ontvangen
Grenzen leren stellen
Bijeenkomst 6 Communicatie 2: Dialoogvaardigheden
Fabiola Morales of Laura Kerszenblat
Hoe groeten we in verschillende culturen? (met Laura Kerszenblat)
Actief luisteren
Feedback geven en nemen
Interpretatie van de niet-verbale taal
Technieken om te weten of iemand goed luistert
Spel met luisteroefeningen
Bijeenkomst 7 Conflictmanagement
Fabiola Morales of Marianne Houben
Lichamelijke oefening over omgaan met dilemma’s
Conflicten herkennen, conflicten voorkomen, conflicten oplossen
Rollenspellen met fictieve conflictsituaties
Oplossen van conflicten (spelvorm)
Bewust worden van de eigen conflictmanagementstijl (model van Kolb)
Invullen zelftest conflicthantering: Thomas Killman vragenlijst
Bijeenkomst 8 Besluitvorming
Fabíola Morales
Lichamelijke oefening rondom besluiten nemen
Vaardigheden om actief aan een organisatie deel te kunnen nemen
Vaardigheden om managementfuncties te kunnen uitoefenen
De kunst van besluiten nemen
Emotioneel en rationeel, gebruik van intuïtie
Onderhandelen en consensus bereiken
‘Rampenoefeningen’- rollenspel (NASA-oefening en overstroming)
Bijeenkomst 9 Communicatie 3: Non-verbale communicatie
Claudia Maoli
Dans-warming up: non-verbale boodschappen interpreteren
Betekenis en effect van houding, gebaren, gedrag (non verbaal) bij communicatie
Verschillen tussen Nederlanders en Latijnsamerikanse non verbale gebaren.
Gebruik van de stem en gebaren
Misverstanden, emoties, onbegrip en cultuurverschillen in alledaagse situaties
Bijeenkomst 10 Leiding geven
Fabiola Morales of Laura Kerszenblat
Verschillende stijlen van leiding geven
Leidinggevende technieken
Verschillen tussen een baas en een leidinggevende
Eigenschappen van een leidinggevende
De waarden van een leidinggevende
Vrouwen als leidinggevenden
Leidersschapsspel
Bijeenkomst 11 Mediation en onderhandelen
Fabiola Morales of Marianne Houben
Verschillen tussen mediation en onderhandelen
Mediation technieken
Onderhandeltechnieken
Verschillen tussen de Nederlandse en Latijnsamerikaanse manieren
Rollenspellen
Bijeenkomst 12 Het gebruik van creativiteit in het dagelijkse leven
Marianne Houben
Wat is creativiteit?
Hoe kun je creativiteit losmaken en toepassen
Het zoeken van oplossingen bij dagelijkse problemen
Het gebruik van creativiteit b.v. bij conflicten en spannende situaties
Brainstormoefening voor het oplossen van een fictief probleem
Voorlichting over vervolgstudies in Nederland en diploma- en studiewaardering
Bijeenkomst 13 Cursusevaluatie
Fabíola Morales en Marianne Houben
Evaluatiegesprek
Verwachtingen voor de tweede deel
Beschrijven van eigen projecten
Invullen van een evaluatieformulier
WORKSHOPS
Tijdens de eerste deel van de cursus werden er 4 workshops op zaterdagen (of soms andere dagen in de week) georganiseerd over door de groep gekozen onderwerpen, gerelateerd aan de thema’s van de wekelijkse bijeenkomsten. De thema’s waren steeds verschillend:
• Interculturele Communicatie:
uitgevoerd door middel van een rollenspel (Fabiola Morales en Marianne Houben)
• Stemgebruik en presentatie:
je innerlijke stem (Marian Hoiting, tweemaal)
• Time management:
besef en opvattingen over tijd, tijd voor jezelf, stress (Fabiola Morales)
• Stem en emotie:
je eigen stem vinden (Maria Carponi)
• Je vijf zintuigen wakker maken en gebruiken (Damaris Oliveira)
• Assertiviteit,
gebruik van je ruimte en grenzen aangeven (Marianne Houben)
• Grounding,
bewustzijn van je ‘centrum’ en je stevig voelen in lastige situaties
(Fabiola Morales en Marianne Houben)
• Ontspanningstechniek Jacobson-methode (Bartolomeo Segui)
• Ontologische coaching:
je emoties en blokkades herkennen (Fabiola Morales)
Beweging als steeds terugkerend element
SEMINARS
Tijdens het tweede deel van de cursus werden 7 seminars van 1 dagdeel georganiseerd over door de groep gekozen onderwerpen.
De seminars werden gegeven door ervaren professionals in de gekozen onderwerpen.
Seminar 1 Het maken van een ondernemingsplan
Marianne Houben
Wat is een ondernemingsplan (of een projectplan)?
Verschillende onderdelen van een ondernemingsplan
Vorm geven aan ideeën
Het formuleren van een visie en een missie
Seminar 2 Doel en doelgroep
Fabiola Morales en Marianne Houben
Doelen, verwachtingen en doelgroep
Doel concretiseren en doelgroep leren kennen
Methodieken om doelgroep te verkennen
Seminar 3 Presentatietechniek en sollicitatiegesprek
Peter Rouwendaal of Marianne Houben
Sollictitatie voorbereiden: sterke en zwakke punten
Je verhaal helder krijgen
Sterke en zwakke punten concretiseren
Afstemming op je doelgroep
Omgaan met spanning en emotie
Omgaan met lastige vragen
Hoe jezelf goed presenteren als de taal een obstakel is
Ademhaling en stemgebruik
Lastige gesprekken en volhouden
Seminar 4 Mindmapping en Brainstormen
Marianne Houben
Ideeën op een andere manier losmaken en vormgeven
Mindmap techniek oefenen
Brainstormen met jezelf en anderen
Het werken met sleutelwoorden, beelden, kleuren, associatie, visueel geheugen
Samenwerking met anderen bij het concretiseren van je idee
Een schijnbaar onoplosbaar probleem samen oplossen door creativiteit
Seminar 5 Fondsen voor een project werven
(en: begroting en financiën)
Miguel Rodríguez of Marianne Houben
Subsidies, giften, garanties, en andere vormen van ondersteuning.
Verschillende soorten subsidies en subsidiegevers
Informatie over mogelijke subsidies, fondsen of andere financiering
Het maken van een begroting
Project afstemmen op subsidiegevers/fondsen
Het maken van een evaluatierapport
Seminar 6 Netwerken en Lobby
Maita van der Mark
Wat is netwerken en lobby?
Belangrijke tips voor netwerken
Formeel en informeel
Elevator pitch oefenen
Kamer van Koophandel informatie starters
Seminar 7 Webpagina’s en zoekmachines,
presentatie via internet en video’s
Rocio Cadahia, Luca Pagliara, Carlos Cagigas Montero
Extra sessie over de werking van zoekmachines als Google.
Hoe kun je zorgen dat je webpagina sneller gevonden wordt?
Je project presenteren via een eigen videomontage
Tips en trucs.
Naar aanleiding van verzoeken van diverse deelneemsters die met eigen webpagina’s bezig waren.
De seminars werden gepland in 1 dagdeel.
Een van de tijd werd ook gebruikt om voorlichting te geven over relevante onderwerpen en organisaties:
• het zoeken naar (vervolg)studiemogelijkheden, diplomawaardering: Informatie Beheer Groep, Nuffic en diverse opleidingen en bedrijven en carrière-evenementen
• solliciteren in Nederland (Rocio Gonzalez en Eloísa Fernández)
• arbeidsvoorzieningen en sociale zekerheid: DWI - CWI
• zelforganisatie en eigen media: Circulo Dilecto (via SALTO)
• een eigen bedrijf of organisatie starten: Kamer van Koophandel, Ondernemershuis
EXCURSIES
Drie groepen hebben een voorlichtingsbijeenkomst bijgewoond bij de Vrijwilligerscentrale Amsterdam. Daar is uitgebreid toegelicht wat de rol van vrijwilligerswerk in de Nederlandse samenleving is en zijn deelneemsters gestimuleerd om dat zelf ook te doen. Diverse mensen hebben direct een afspraak gemaakt.
Tweemaal zijn we naar de beurs ‘Diversity works’ in Amsterdam geweest, een werkbeurs die speciaal gericht is op hoog opgeleide vrouwen en multicultureel talent.
In april 2010 is de groep naar het Amsterdams Historisch Museum geweest, gevolgd door een bezoek aan het Spui en het Begijnhof met toelichting.
PERSOONLIJKE BEGELEIDING
Tijdens het eerste deel van de cursus kozen de deelneemsters een onderwerp voor een eigen project. Naar aanleiding daarvan moesten ze, tijdens de tweede deel van de cursus, het project plannen en ontwikkelen (individueel of in groepsverband met andere medestudenten) of richtten ze zich op een persoonlijk traject, zoals een sollicitatietraject of voorbereiding op opleiding.
Tijdens de eventuele project- of trajectontwikkeling hebben ze een persoonlijke begeleider gekregen en ook de mogelijkheid om vrijwilligerswerk te doen of stage te lopen bij verschillende organisaties en projecten.
Verschillende deelneemsters hebben uiteindelijk geen afgerond project afgeleverd, maar zijn op een ander punt begeleid, bijvoorbeeld bij het vinden van geschikt werk, bij het herkennen en omschrijven van de eigen professionele en sociale kwalteiten of het oplossen van actuele problemen op de werkplek of in de sociale omgeving.
Indien nodig, werden deelnemers geholpen om een geschikte (vervolg)cursus Nederlands te kiezen, en/of computervaardigheden te vergroten. Ook kozen sommige deelnemers ervoor om een eigen activiteit uit te voeren bij het Centro, zoals een workshop breien of een wekelijkse filmvertoning met debat. Een van de deelneemsters heeft een fotopresentatie samengesteld ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag en gepresenteerd aan de groep.
COACHING
Coaching bestond uit wekelijkse bijeenkomsten over bepaalde onderwerpen, soms voor de hele groep, soms aparte bijeenkomsten voor kleinere groepen en soms individueel.
Bepaalde onderwerpen waren van algemeen belang (b.v. inzicht krijgen in je doelgroep of het trainen van een sollicitatiegesprek), terwijl andere specifiek geschikt waren voor mensen die met bepaalde soort projecten bezig waren (b.v. het opzetten van een eigen radioprogramma of een eigen praktijk).
Het werk werd verdeeld tussen de volgende coaches:
Patricia Vera
Voor vrouwen die voor vrouwenorganisaties willen werken, of een eigen project voor vrouwen willen starten. Zij vertelde als ervaringsdeskundige over haar werk bij verschillende organisaties in Nederland en de ontwikkeling van een eigen organisatie (Diaspora Solidária).
Marianne Houben
Ideeën concretiseren en verhelderen, netwerken, methodieken toepassen, het opzetten van culturele evenementen, het zoeken van subsidies en geschikte fondsen voor culturele projecten, solliciteren en werk zoeken
Dimitris Sferopoulos, Luca Pagliari, Carlos Cagigas Montero
Het maken van eigen internetpagina’s of blogs, sociale projecten en internationale samenwerking
Fabiola Morales
Coaching voor mensen die nog geen project hebben gekozen en persoonlijke blokkades, begeleiding bij radioproject
Maïta van der Mark
Naar aanleiding van de door haar gegeven workhop heeft ze diverse personen geadviseerd over netwerken en zichzelf presenteren.
Ook onderlinge coaching tussen deelnemers werd gestimuleerd. Deelnemers hadden bijvoorbeeld al ervaring op bepaalde gebieden en of een eigen specifiek netwerk dat ze met anderen konden delen. In de groep werd ook feedback op elkaars vorderingen gegeven.
STUDIEMATERIAAL en SCHRIFTELIJKE INFORMATIE
Bij iedere bijeenkomst hoorde studiemateriaal over de betreffende onderwerpen en folders van organisaties die de participatie in de Nederlandse maatschappij bevorderen.
Deelnemers aan deze cursus kregen bij de eerste bijeenkomst een map om het bij de cursus horende schriftelijke materiaal en informatiefolders over trajecten, organisaties en instellingen bijeen te kunnen houden. Ook kregen ze regelmatig uitnodigingen voor evenementen, seminars en cursussen, die voor hen relevant konden zijn.
Een cursusmap en voorbeelden van studiematerialen werden bijgevoegd als bijlage bij de eerste tussenrapport.
EXTRA ACTIVITEITEN ALS SPIN OFF VAN DE CURSUS
De cursus heeft geleid tot enkele nieuwe initiatieven in het Centro Cultural de Hispanohablantes
Een serie bijeenkomsten ‘Vrouw en Migrant = Kracht en Kunst’ over de kunst van het migrant- en vrouw zijn. Dit project werd door de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling van de Gemeente Amsterdam gefinanciërd. De eerste bijeenkomst was ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag, de andere bijeenkomsten vonden op 8 november en 13 december 2008 plaats.
In 2009 waren er ook twee van deze bijeenkomsten (Internationale Vrouwendag en Mannen en vrouwen aan tafel).
In 2010 op 6 maart Internationale Vrouwendag met als thema: De bijdrage van de vrouwen van verschillende generaties,in samenwerking met Stichting Walking the Globe.
Een project ‘Cognitieve Stimulatie voor Ouderen’, bedoeld als een soort geheugentraining voor oudere migranten, die in 2010 plaatsvind. Dit project werd door de stichting Sluytermann van Loo, het R.C.O.A.K. en de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling van de Gemeente Amsterdam gefinanciërd
Diverse radioprogramma’s van deelneemsters van de cursus: Radio Mujeres, Voz Latina, En-seres.
Cineforum: een wekelijkse filmvertoning met debat voor publiek, opgezet rond thema’s.
Een van de deelneemsters werd mede-organisator van het project InterActief Inburgeren, dat samen met de Vrijwilligerscentrale is uitgevoerd door Centro Cultural de Hispanohablantes. Dit project werd door de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling van de Gemeente Amsterdam en de Gedeputeerde Staten van Noord Holland gefinanciërd
Diverse vrouwen hebben deelgenomen aan activiteiten van Stichting Walking the Globe: ontmoetingen en activiteiten met vrouwen uit diverse landen in Amsterdam Oud-West (Buurtkamer Da Costa) en aan een cultuurfestival in buurthuis De Havelaar.
Daarnaast hebben verschillende journalistes (o.a. van het Latijns Amerika Centrum) video’s over de cursus gemaakt, te bezichtigen via onze internet pagina www.hispanohablantes.nl.
Ook een folder werd gemaakt die de cursus uitgebreid beschrijft. De folder is als bijlage bij dit verslag bijgevoegd.
